Skip to main content

Full text of "An praestantior Medicus, qui in praescribendis Remediis parcior ?"

See other formats




QUESTIO MEDICA, 


Quodhbetariis difputatiombus mane difcutienda in Scholis 
Medicorum 3 die Jovis trigefima Decembris ljiy. 


U. GUIDONE ERASMO EMMERE2, 
Dolore Medico , Praecide. 

Jn praftantior Medicus 3 opii in praferibendis l{cmediis 



% 


i; 


M EDICINA Dei munus homini coiiccflum , ut falubriiis & diutiffime vi¬ 
vat : fed heu.! quam pauci inter homines divinae lftius artis legum (qua: 
& iplius funt natura:) adeo ftudiofi, ut in iis canquamin anchora confutant. 
Novie ars Iatrica & experitur quotidie tum corporis , tum animi fundtiones 
Pedius mult6 perfici , atque firmiorem flare fanitatem , non naturalium re¬ 
rum omnium mediocritate ; hinc de iis omnibus abunde «I; <u'»t, Irine corpora 
non repleri, non cibo , potu vires opprimi vult Medicus, fed refici tantum , 
vetum homo licentia efframis &c 'exlex fua , Valetudini decoquir quotidie 
nec ad calcandam lethi viam expediat, ut fenio & annis exhaulto humido ex¬ 
tenuetur corpus, vitalis calor extinguatur. Ocyus etiam mors corriperet gra¬ 
dum , ni communis omnium Sc optima mater natura e vegetabilium, minera¬ 
lium , animalium familia arti noftrafuppeditavifict cujufcumque virtutis pra: - 
fidia advcrfCis morbos in quos voluptate, animi pathematis, omnis generis 
immoderationibus, fed pracipue gula> ultro praceps ruit femifer ille ,ncc fa¬ 
tis culpandus homo. Multa fanc& quidem proficua remedia'adverfus quaf- 
libct agritudines habetars medendi magiftra. Ex his funt gratiora alia, qua’ in 
nfum vocavere hodierni noftri medici delicatiorum hominum palato indul¬ 
gentes , alia qua vetus stas comprobavit, minus grata, virtute praftanuora ; 
funt compofitaquadam , qua;dam fimplicia. In utrifque mitiora, vehemen- 
tiora. E fimplidbus, qua e natali folo virtuti adaugenda accommodatiori ca 
teris prafercnda compofita non eo pluris facienda 3 quo illorum compofitio- 
nem ingrediuntur longe plura ex omni genere & familia tot hac ad artis 
Pompam nequaquam remedii efficacitatem majorem. Gompofitis fecuriora 
fimplicia , fi modo infufa decodta ufurpemur , aut integra , & u t funt i 
minime adMagifteriorum, EIixiriorum,'Extra<ftorum , Reltnarumve formas 
redadta. Ut ut fit his omnibus uti liceat, nihil moror, (dummodo nec teme¬ 
te nec : timide ) fint etiam neceflaria aliquando auxilioium vices, attamen 
Ptaftantior Medicus erit qui in praferibendis remediis parcior, 


II. 


T ESTE Hippocrate ut in artibus bene multis artifex artifici praftat trfanu, 
fic & in Medicina mente artifici praftat artifex. Praftantior, non illeeft 



o i 


2 3 4 5 (cm) 








qui & verborum abundantia, &fremediorum numero atque multitudine fa¬ 
mam apud Magnates populumvc aucupari «udet, verum qui tutius curat, 

( nam fanare non cft Medici, fed Naturae, Medici curare tantum .) Plura Icitu 
neceflaria Medico antequam corporum curationem fufeipiat. Sciat oportet ex 
quibus corpus noftrum conftituitur, & qux fanitatem morbumve efficere 
polfunt.Corpus noftrum conftituunt Sanguis, Pituita, Bilis duplex,Flava nem¬ 
pe & Nigra. Haec vera funt corporis noftri principia qua: Medico fufficiunt, 
ut pote fenfibilia; cum haec inter fe congruunt pro cujufqne temperamento, li¬ 
nitas cft : Ab his quatuor dolet etiam & xgrotat homo, ubi horum quic- 
quam minori,majori ve copia fuerit, aut in corpore feparatum, nec reliqui* 
aliis temperatum. Revera ex humorum tum in quantitate, tum in qualitate 
vitiis morbi omnes, leviores, putridi, Acuti, Maligni, Chronici. Malignitas 
in morbis, major putredo.Chronici tales fiunt, quia initio aut non cogniti > 
aut ncgledbi; Morborum principiis obftandum, & tempore adhibendum reme' 
dium. Morbis poteft aliquand6 mederi Natura fola ; aliquando conatur qui¬ 
dem aliquid, at nimium opprefla, impedita, debilis vocat qui curet,non quem- 
vis, non temerarium , cui, etiam fi profitnonnunquam, minus fidendum, in 
quo fcilicet minus eft rationis & confilii, imo fapientem vocat, Sc peritum 
Medicum qui morbi fpeciem, caufas, magnitudinem redtius dijudicans ^la¬ 
borantis Naturx conatus motufquediftinguens apprime, tutius curare poffit, 
etenim tuto curare» cft Naturam in agendo imitari, adjuvare. Hac Naturx 
imitatione, & curationis fccuritas, & prxftantia Medici qui nec plura vel t jul- 
dem, vel diverfx virtutis adhibebit remedia, ne inter illa, aliqua inutilia, in¬ 
ter hxc, alia aliis fint impedimento j nec idem ( etfi proficuum ) fxpius, ne 
novo Sc tumultuario impetu vis Natura: inferatur. Cum in omni morbo, aegro¬ 
tante , remedio, infit lingulare quid propter quod unum alteri convenit magis, 
pauca remedia adminiftrac in curando' prxftantlor Medicus, fed convenien- 
tiora cuique aegritudini , aegro, laboranti parti, ut inde tutior curatio. Hanc 
con veniendam nofeit, cui notior cft Natura", huic igitur nofcendx totus fe dat 
optimus quifque & praeftandor Medicus. 

I I I.- 

I NTIMUM Naturam inter & Medicinam commercium. Ambae libi mu¬ 
tuo dant auxilium ad opus commune, hominis fanitatem. Naturx eft opus 
inchoare, Medicinx illam imitari; Medici quia in agendo Naturam fequun- 
tur ducem huic toti funt & unice ftudenr. Apage tamen ! Calumniatores aut 
maligni, aut infulli qui nos tanquam profanum numen habere Naturam & 
venerari garriunt. Difcant illi quid Natura apud Medicos. Natura vel uni? 
verfalis eft , vel particularis- Univerfalis communis omnium mater nihil aliud 
quam fpidtalis aura , virtus vere divina per univerfum diffufa, diffeminata» 
qua lyiitio cundta fuere; terra virentem herbam germinavit, arbores frufti- 
ferx fadtx funt, & in lpfis terrx vilceribus mineralia, metalla, lapides con¬ 
creverunt; qua etiam-num hodie, lege femcl ftabilita & immutabili, cuncft* 
in fuo clfc & genere fervantur fervabunturque in pofteriim. Particularis Na¬ 
tura qux ab univerfali manat tanquam rivus a fonte, a matre foboles, lingulis 
rebus ita propria eft, ut per eam unum maxime differat a quivis alio: hxcin 
homine vis cft latens occulta, vereque agens, fed varie in unoquoque noftiuin 
pro varia principiorum ex quibus conftamus mixtione ; reipfa pro diverfa il¬ 
lorum mixtione;hominum diverfum temperamentum, natura diverfa, (h£ c 
duo unum funt) qua* in his aut iftis diverfas propenfiones habet, motus cona- 
tusve diverfos molitur. Ejulinodipropcnfioncs in homine, liadmalum, tnri- 
tare, vmcerc , Ibperare poliunt Ratio & Religio( difficulter tamen) 8c inhoc 
hominis virtus. Vim iftam nefeiunt quidem , fed fentiunt & iplx bellux : 
hanc autem in his ut in nobis fovent & ad adtum promovent-fpiritusanimale 5 
qui revera exiftunt. Ininvcftiganda Natura fi nihil ultra comprehendimus, 
quid mirum! Cum Deus ipfc, a quo Natura , incomprehenfibilis. Deus 






operibus fuis folum-thodo mirabilis, nemo ejus coniiliarius fuit, ipfe folus om¬ 
nia difpofuit& ut voluit fecit. Natura communis ad lingularis bonum atque 
confervationemactentamaxime, ;arti corporum curatrici fubminiftravit prae- 
fidia adverfus hoftes infenfiffimos, morbos videlicet quofaimque, a quibus 
ex omni parte oppugnatur homo. Qui Medicus parciori manu utitur prsfidus 
illis, tutius serris auxiliatur. 

• 'IV. 

T 7 ERE probus fr optimus Medicus nonmodd paucis,imdnullis quandoque 
V remediis utitur,fed vocatus venit ad xgros quafi feriatus fpedator ■, id quo - 
ties evenit, nec minorem fcientiam teftatur, nec minorem medendi peritiam, 
quin potiiisfummam langa & fscpnjs repetita experientia atque etiam prudenri 
eventuum obfervatione acquifitam. Sanare,Naturae opus. Adquid igitur reme¬ 
dia ! U bi hxc fuperior,fola poteft opus explere. Si inutilia remedia,non idcirco 
tunc inutilisMedicus,cavebitnequid peccetur indixta;,nam ut dixtaconvenien- 
te, parciori, plerique morbi praecaveri poflunt, fic facile curantur minimi: hac 
quoque curantur vel levantur faltem alii quibus nequaquam profuerant alteran¬ 
tia varia, abforbentia, attenuantia, aut alia quae fundunt aliterve agunt. Non 
danda remedia ubi morhp fuperior Natura , nec danda ubi nullus jam Medi¬ 
cinae locus & vidlor Morbus aegrum jugulat: crimen effiet in homicidii par¬ 
tem venire, non infamandum prxfidium alias profuturum. Praedat anceps po¬ 
tius quam nullum remedium experiri, illud verum, moa6 fit adhuc aliqua fpes 
faluus > fi nulla fuerit, jam non anceps remedium: illud dijudicare non cujul- 
vis hominis eft (i udiciuin enim difficile) fed Tagacioris & periaoris Medici 
qui fpem ex morbi edentia, magnitudine, & ex aegrotantis viribus depromit. 
Ars Medica tum fe dedere debet" Naturae cum haec illius opem pofeit, at tunc 
etiam,neMedicus pluribus remediis noceat plus quam prodctit.Non ipfum ter¬ 
reant fymptomata qux morbum confequi folent, v. g. in variolis delirium fu¬ 
gax, rttidhor alvus. Ubi vel unum fxpnis,vel plura adhibentur remedia,perin¬ 
de ed, difficile, quin aliquando temere, quia mimis opportune, unde Natura 
offenditur, fubvertitur, corpus laeditur, vehementius movetur quod noxium. 
Optimus Medicus in pracfcnbcndis remediis parcior, tutius multo & fecuriiis 
curat. Ille quidpoffit, quid recufct Natura attendit feduio ,nifi quo ducit mo¬ 
vet , nec ultra modum & opportune femper ( quod maximum di in curando) 
revera aegrotantis falus non tam cx remediorum numero ac diverfitate pendet 
quam cx opportunitate captanda in medendo. Opportunitatem indicat natura; 
igitur cum Naturam potiffimum fcquatur Medicus in prxfciibendis remediis 
parcior, nihil tentat cernere, nihil nifi cum favet occafio , inde tutius cusae, 
xgro fi non profit, nocet nunquam. Quinrmo venit utilis Imitator, &c Adjutor 
Naturx in opere quod Prior ipfa fufeepit, & maxime fui juris eft. 


N ATURAM effic morborum medicatricem nemo negaverit, qua deficien¬ 
te deficit Medicus. Imo jam ars omnis exhaufta eft & perit xger, fed ecce 
peritior ac potentior Natura fere exanimem ab ipfa morte vindicat & fed a ad 
integram refert fanitatem. Fruftra nonnunquam qux diuretica di&a funt ad¬ 
hibeas in hydrope quifuperveniente diarrhoea ffionte folvitur, & certe ca- 
tharricafunt vera diuretica. Alkaliavolatilia, mdorifica, experiri periculo- 
fum nonnunquam, hxc quam parentis fui, ignis fcilicet, incendiariam vim 
fervant ad intimaufquc corporis ferunt, corpus univerfum calefaciunt, exfic- 
cant, fudores promovent nunquam, ni prius Natura vias referarit, aperuerit. 
Ad quid ergo ejufmodi remedia vel alia rcnucnre natura. Tota Medicina adje- 
<ftio, detraoio: ubi in tenuiori corpore adjiciendum aliquid, non medicamcn- 
trs, fed diaeta convenienti aggrediendum & complendum opus, quod difficilli¬ 
mum ; nam qui in tenui delinquuntob id Ixduntur magis. In plenitudine 
detrahendum , atque tunc medicamentis qui dem opus, at paucis. Piethorx 





Mt 

fei ad vafa.fcu ad vires fufficict ut plurimum venxfeCtio, cui palma debetur it* 
medendo, cujus modum & tempus exipfa plenitudine & aegri viribus xltima- 
bit prudens Medicus tk in arte noftra verfatus , fcdqux rarior erit , ii ftatim 
incipiente morbo,nec longioribus intervallis celebretur,Cacochymiae debetur 
praeterea purgatio tum **'■*», rum «m , verum rarioris eriam neceffitatis erit, 
ii Natura & Ars adunatis viribus agant ad exuperantem & peccantem huma¬ 
rem excernendum; totus enim vel unica, vice, etiam initio & primo quoque 
tempore evacuabitur, ii exhibeantur purgannadum humor jam concitatus 
ell ,cum turget & illum movet ac ducit Natura; vel alias partitis vicibus, at 
non toties repetitis, ii corpus bene prxparatum & fluxile fuerit, ii humorem a 
Naturaco&ionc fraCtum, maturum ,& inde faCtum obfcquio facilem, atque 
quali fponte decidentem pharmaca propellant, Cathartica, ut & alia remedia 
quibus uti convenit aliquando profunt data tfmpore, alieno nocent j atque ut 
viator femel e via devius eo aberrat magis, quo magis progreditur, iic .Medicus 
eo magis nocet quo plura praeteribit remedia, quia pleraque non opportune. 
Opportunitas adhibendi remedii feu occaiio praeceps &c rara , rar6 igitur ad¬ 
hibeantur renalia. Si frequentius, exacerbabuntur potius morbi", contu- 
macesvc iicnr, inde patietur natura, folidorum robur frangetur, liquida prave: 
permifeebuntur, turbabuntur ut &C ipiritus., a quibys potiifimum functiones, 
omnes, calor & vita. 


Ergo frcefiantior Medicus qui in frxfcribendis Remediis farcior. 
Domini Do&ores difputaturi. 


M.Joannes Beffe , Medi¬ 
cus Domus Regit. 


M. Antonius de Juffieu , 
Regi a ScientiarumAca- 
demit & Botanices in 
Horto Regio Parifienfi 
Profeflor. 

M.Joannes Baptifia Sil¬ 
va, Serenifftmi Ducis 
Borbonii Medicus ordi¬ 
narius. 


M.Joannes-Baptifia Tho¬ 
rnas Martinencq, Chi¬ 
rurgi* Profefior, 

M.Joannes Henricus Im- 
bert, 'e Regia Scientia¬ 
rum Academia. 


M. Francifctis Pouffe , 
Scholarum Profeflor .. 


M. Francifcus Afforty , 
antiquus Facultatis 
Decanus. 

M. Germanus Preaux * 
Profefor Regius, 


M.Joannes Cordelle « 


Proponebat Parifiis LUDOVICUS DE SANTEULV 
, Parifinus* Baccalaureus Medicus, A. R.. S. H. 171 8, 
a fexta ad meridiem* 


Typis J. Quili, au , Univerfitatis & Facultatis Medicinae 
Typographi.